توافق پلکانی

نوامبر 24, 2014

روز آخر مهلت مذاکرات هسته ای سر رسید. توافقی شکل نگرفته است و بازی طرفین برای بی خیال شدن طرف مقابل به نتیجه نرسیده است. ما ظرفیت غنی سازی و لغو یکباره تحریمها و انتقال مواد را خط قرمز اعلام کرده ایم و آمریکاییها بر ظرفیت غنی سازی خیلی کمتری پافشاری می کنند، لغو یکباره تحریمها را غیرقابل مذاکره می دانند و تمایل دارند دست کم برای یک دوره تحریم ها را به جای لغو، تعلیق کنند. هیچکدام از طرفین نه تمایلی به قطع مذاکرات دارند و نه تمایلی برای ریسک کردن و پذیرفتن تصمیمات سخت سیاسی. حالا همه از تمدید چند روزه یا چندماهه مذاکرات می کنند یا توافق روی کلیات.

تمدید توافق خلاف راهبرد ایران برای حل مساله پس از انتخابات 92 است. قرار بود انعطاف نشان دهیم و شوک مثبت وارد کنیم تا قضیه به سرعت حل شود. تمدید مکرر مذاکرات ما را به الگوی مذاکرات سالهای اول قضیه ای هسته ای می کشاند که شرایط و عوامل دخیل به مرور بیشتر شد و در نهایت هم پیشنهاد خوبی نصیب ایران نشد. دوره موقت ژنو، کانال محدودی در تحریمهای ایران باز کرد که در کوتاه مدت ارزش داشت. ایران در برابر اقدامات خودش برای دور زدن تحریمها را کم کرد. در همین یکسال گذشته مانورهای آمریکایی ها مانع تبادل اقتصادی پراهمیت میان ایران و خارج شده است. نباید گذاشت شرایط گلخانه ای مدت زیادی ادامه پیدا کند.

توافق روی کلیات خلاف توافق ژنو است. در توافق ژنو صحبت از توافق روی همه چیز یا هیچ چیز شده بود و علت گنجاندن چنین گزینه ای پرهیز از حل ناقص قضیه هسته ای، عدم توازن امتیازات و کش دادن مذاکرات بود. روشن است که ایران و غرب نمی توانند یک توافق کامل و یکجای هسته ای داشته باشند. حتی اگر چنین توافقی هم نوشته و امضا شود، اجرای آن بسیار پرچالش خواهد بود. تغییر مقامات دو طرف، تغییر اوضاع منطقه ای (که همین الان هم با اصرار ایران از دستور مذاکرات بیرون مانده است و …) هر کدام می تواند چنان توافقی را متوقف کند. پس راه حل چیست؟

راه حل به نظر من توافق پلکانی است. یعنی باید یک سری از اقدامات متقابل از دو طرف طراحی شود که در هر گام انجام می شود. ساده اش می شود کارهایی که ایران باید انجام دهد در برابر لغو مرحله به مرحله تحریمها. اما نکته دیگری که باید اضافه کرد این است که این گامها باید در یک زمانبندی مشخص به تصویب مراجع ذیصلاح دو طرف برسد. این مرجع در ایران مجلس است. هر طرف در پایان هر گام بر اساس قضاوت خود از عملکرد طرف مقابل در آن گام می تواند گام بعدی را تصویب کند یا نه. اما تفاوت این توافق پلکانی با توافق ژنو این است که خود این توافق پلکانی هم باید مصوب شود نه اینکه مانند ژنو یک "برنامه" برای اقدامات متقابل باشد. خب این عملا چه فرقی با توافق روی کلیات یا تمدید مذاکرات دارد؟ به نظر من فضای ایران و آمریکا به شدت دچار اینرسی است. یعنی اگر توافقی انجام شود نیروهای مخالف توان بر هم زدن آن یا تحمل هزینه های بر هم زدن آن را ندارند و اگر توافقی ایجاد نشود آنها می توانند با بالا بردن توقع ها و ترساندن مذاکره کنندگان مرتب رسیدن به توافق را به تاخیر بیندازند.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: