تعارض مردمی کردن جنگ با نظامی کردن اقتصاد

مه 23, 2014

سردار جعفری فرمانده سپاه چندی قبل در مصاحبه‌ای که اغلب واکنشی به کنایه حسن روحانی در مراسم روز ارتش تفسیر شد گفت «اگر به حفظ ارزش‌های انقلاب توجه شود هیچگونه تعارضی بین سپاه و دولت‌ها وجود ندارد». در طی این سالها افراد و گروههای مختلفی به روش سپاه در گسترده شدن مستمر دخالتش در حیطه های مختلف، تفسیر بی نظیرش از ماموریتش و پاسخگو نبودنش در برابر عملکردش انتقاد کرده‌اند و این به طور مشخص یکی از دلایل عمده‌ای بوده است که انتقادها را به سمت شخص آقای خامنه ای برده است.
بیشتر نقدها اما یا با مبانی مستقل از انقلاب اسلامی (مانند نادرستی دخالت نظامیان در سیاست و رقابت‌های حزبی) انجام شده است یا نگران آسیب راه و روش سپاه بر جمهوریت نظام بوده است. واکنش سپاه و حامیانش تأکید بر اسلامیت نظام و استناد به تفاوت‌های ساختار جمهوری اسلامی با دیگر حکومت ها بوده است. یکی از  دغدغه های من نشان دادن غلط بودن روش این نهاداثرگذار بر اساس مدعیات خودش و حامیانش است.

یکی از استدلال‌ها برای واگذاری پروژه های اقتصادی به سپاه این است که این نهاد امکانات زیاد و نیروهای پرسنل متخصص دارد که در زمان صلح معطل می‌ماند و خوب است از آن‌ها استفاده شود. اینکه نیروی نظامی به هرحال در زمان صلح تا حدی بیکار می‌شود درست است ولی سؤال اصلی این است که واقعاً یک نیروی نظامی به این همه امکانات و نیرو نیاز دارد که از جاده ها و سدهای مختلف تا 1000 کیلومتر لوله گازرسانی خارجی تا اتوبان و پل داخل شهری و فازهای مختلف پروژه عسلویه را به عهده بگیرد؟ به نظرم خیر. اگر به دفاع مقدس به عنوان فضایی که مثال مدیریت انقلابی و جهادی و مورد استنادی برای کارآمدی سپاه است نگاه کنیم می‌بینیم که این مدل در آن اجرا نشده است. سازمان سپاه در زمان جنگ چندان بزرگ نبود. بیشتر نیروهای آن در‌واقع داوطلبان مردمی در قالب بسیج بودند. بسیاری از کادرهای رسمی سپاه در آن دوران کسانی بودند که شغل و تخصص نظامی نداشتند و فقط برای دفاع از کشور و انقلاب پاسدار شدند و اکثرشان هم بعد از پایان جنگ از کسوت نظامی خارج شدند. بسیاری از کارهای لجستیک و فنی جنگ توسط دیگر نهاد انقلابی یعنی جهاد سازندگی انجام می‌شد که آن هم متکی به نیروهای متخصص غیر استخدامی بود. هلال احمر هم با پزشکان داوطلب نقش مشابهی داشت. در‌واقع تجربه موفق جنگ هشت ساله بر اساس کوچک نگه داشتن نهادهای انقلابی و استفاده از نیروی داوطلب با انگیزه بود. حال چه شده است که سپاهِ حافظ دستاوردهای انقلاب در جهت عکس حرکت کرده است؟ ابتدا در طول سالها نیروی انسانی و امکانات زیادی جذب کرده است و سپس برای بیکار ماندن این‌ها وارد عرصه های دیگر شده است. بر خلاف زمان جنگ که کارگر و مهندس و استادکار و پزشک داوطلبانه «انتخاب می کردند» که به کشور کمک کنند، حالا در زمان صلح «مجبورند» یا مستقیم یا غیر مستقیم در استخدام سپاه باشند و یا با رقیبی به بزرگی و نفوذ این نهاد انقلابی رقابت کنند.
گفته می‌شود سپاه رقیب بخش خصوصی نیست و این پروژه ها را بین پیمانکاران خصوصی تقسیم می کند. این استدلال درستی نیست. اگر این تقسیم از نوع دلالی و دست به دست کردن پروژه ها و گرفتن درصد خود باشد پس حق سپاه نیست. با حذف درصد واسطه گری می‌توان پروژه ها را ارزان‌تر تمام کرد و با تعلقش به بخش خصوصی بیکاری را کاهش داد و بنیه مالی این شرکت ها را برای کارهای بزرگ‌تر و مثلاً ورود به بازار خارجی تقویت کرد. اگر این تقسیم پروژه کاری تخصصی در رشته مدیریت پروژه و پیمانکاران عمومی است این سؤال مطرح می‌شود که آیا این تخصص مناسب جای دیگری نیست؟ آیا این تخصص برای یک نهاد نظامی که با رویکرد فعلی جایی برای برونسپاری کارهای تخصصیش به شرکت های بیرونی ندارد مفید است؟ به نظر می‌رسد مدیران و خبرگان این تخصص اگر از کسوت نظامی خارج شوند و مانند برخی دیگر از سرداران در عرصه اقتصادی فعال شوند نتیجه بهتر خواهد بود.

امام جنگ را با شعار ارتش 20 میلیونی مردمی کرد و به نظرم این مهمترین علت خیلی از موفقیت‌های ما در جنگ بود ولی الان نهاد انقلابی حافظ دستاوردهای انقلاب با رویکردی متضاد نه تنها رویه ای برای مردمی بودن دفاع از کشور ندارد بلکه دارد بسیاری از عرصه های اقتصاد را نظامی و حکومتی می‌کند و در همان حال از دوران دفاع مقدس، مردمی کردن کارها و مدیریت جهادی سخن می گوید.
دوست دارم در یادداشت های دیگری با همین دید، نظام خدمت سربازی و تلاش‌های برای ترویج فرهنگ انقلابی توسط نهادهایی مثل سپاه را نقد کنم.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: