بیمه نظارتی کتاب

اکتبر 25, 2013

از وقتی علی جنتی وعده حذف نظارت پیش از انتشار بر متن کتابها را مطرح کرد بحث های زیای در زمینه سانسور کتاب و چگونگی اعمال آن پیش آمده است. مهمترین بحثی که من در این باره خوانده ام رابطه بده بستان (trade off) بین داشتن آزادی بیشتر (چاپ بدون نظارت کتاب) و قبول مسئولیت آن (امکان پیگیری و دادخواست حقوقی علیه ناشر یا نویسنده) در برابر داشتن امنیت بیشتر در برابر آزادی و اختیار کمتر است.

من از مدتی قبل به موضوع تصویب فیلمنامه فیلم ها و دو گانه مشابهی که در آن وجود دارد فکر می کردم. اگر نظارت بر فیلمنامه نباشد ممکن است پس از کلی سرمایه گذاری مالی، وقتی و هنری فیلم مجوز پخش نگیرد. وجود چنین نظارتی هم باعث کندی روند تولید فیلم ها می شود و ایرادهای که به متن فیلم نامه گرفته می شود که ممکن است اگر سازنده فیلم بتواند از خوان تصویب فیلم نامه بگذرد و فیلمش را بسازد از نظر ممیز فیلم نامه هم به شکل ایراد دیده نشود یا برعکس فیلمی که مدتها گرفتاری زمانی و حک و اصلاح فیلم نامه را کشیده است در نهایت مجوز نمایش نگیرد.

ایده اولیه من بیمه فیلم نامه توسط وزارت ارشاد است به این معنا که به جای الزام به تصویب متن فیلم نامه سازنده فیلم آزاد باشد اثرش را بدون نظارت تولید کند اما با خطر نگرفتن مجوز نمایش یا سانسور جدی فیلمش مواجه باشد. اما در کنار این روش بتواند داوطلبانه متن فیلم نامه را برای نظارت در اختیار وزارت ارشاد بگذارد و در عوض وزارت ارشاد تضمین کند که فیلم موردی که باعث سانسور متنی یا نگرفتن مجوز پخش شود ندارد. اگر در هنگام نمایش فیلم توسط وزارت ارشاد خلاف این عمل شد آن وزارتخانه مسئول جبران ضرر و زیان مالی و غیر مالی سازنده فیلم باشد.

متوجه هستم که این ایده به علت متفاوت بودن فیلم و فیلم نامه نقایصی دارد ولی به نظرم اگر آن را به فضای نشر کتاب بیاوریم، خیلی از آن اشکالهای از بی می رود. به این صورت که نظارت پیشینی بر کتاب وجود ندارد ولی آن دسته از ناشر/نویسنده گانی که علاقه ای به تحمل تبعات احتمالی کتاب چاپ شده شان را ندارند می توانند کتاب را برای نظارت به ارشاد بدهند و این به صورت حقوقی تضمین شود که فقط وزارت ارشاد مسئول تحمل تبعات حقوقی کتاب نظارت شده است و اگر حکم دادگاه (مثلا به علت افترا) عدم نشر مجدد کتاب یا جمع آوری آن از بازار بود، آن وزارتخانه مسئول جبران ضرر و زیان مالی ناشر/نویسنده است.

می توان برای اینکه این بیمه نظارتی واقعا به بیمه شبیه شود مانند هر بیمه ای کارمزد نظارت بر کتابهایی که به بیمه نظارتی سپرده می شوند را هم بر عهده متقاضی بیمه قرار داد تا مشکل حقوق بررس های که از برخی آن را از دلایل سانسورهای  غیرقابل دفاع در کتاب شده است هم بر طرف شود.

نویسندگان نامه 214 نفره خود را مالک و در نتیجه مسئول کتابهایشان دانسته اند، من همه جا در متن بالا نویسنده را در کنار ناشر آورده ام زیرا به نظرم اگر می توان حق نشر اثر خود را به دیگری واگذار کرد با مسولیتش هم می توان چنین برخوردی کرد.

دو نکته کلیدی در پیشنهاد مدنظرم بوده است. یکی اینکه با دادن حق انتخاب به ناشر/نویسندگان حمایت همه آنها از ایجاد یک تغیر مثبت در حوزه کتاب جلب شود به جای اینکه نتیجه اختلاف نظر بین آنها قرار در بر پاشنه قبلی باشد. اینکه چه تعداد از ناشر /نویسندگان آزادی را اتخاب می کنند و چه تعداد امنیت و ثبات را وضع واقعی جامعه ما را نشان خواهد داد. وضعی که با آزمودن و آموختن نویسندگان، ناشران، وزارت ارشاد و قوه قضاییه می تواند منجر به ایجاد تغییر مستمر و انشاءالله مثبت و ماندگار شود. نکته دوم این است که به جای فراموش کردن یا دست کم گرفتن احتمال برخورد با اثر منتشر شده و در عوض تقبیح شدید سانسور در هنگام برخورد ( که احتمال واکنش حاکمیت به حذف نظارت پیشینی را در پی خواهد داشت) سعی می کند آلام چنین مساله ای را کم کند و هزینه تغییر دولتمردان یا اختلاف نظر قوای قضایی و اجرایی را از دوش قشر فرهنگی به دوش خود حکومت بیندازد تا اگر دولتی آمد که خواست مجوز دولتهای پیش از خود را لغو کند و جماعتی از اهل فرهنگ را به خاک سیاه بنشاند خوب فکر کند که این گرد و خاک کردن ها برای خودش چقدر هزینه خواهد داشت.

من در حوزه چاپ و نشر ، نویسندگی و حقوق کاملا غیرمتخصص و عوام محسوب می شوم. یک خواننده معمولی و به نسبت تنبل کتابم بنابراین احتمال می دهم مساله مهمی را از قلم انداخته باشم. خوشحال می شوم اگر اشتباههای موجود در چنین پیشنهادی را به من خبر دهید.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: